Deze zomer verbleven we onder andere in Polen. Een bezoek aan Auschwitz-Birkenau, het voormalige concentratie- en vernietigingskamp nabij Krakau, kon dan niet uitblijven. Het is een van de meest indrukwekkende plekken die je in Europa kunt bezoeken — geen bestemming die je "leuk" noemt, maar wel een die je bijblijft voor de rest van je leven.
Een privérondleiding door Auschwitz en Birkenau
We hadden een privérondleiding geboekt en dat bleek een uitstekende keuze. Onze gids deelde ontzettend veel informatie en ondanks de drukte op het terrein kregen we alle tijd om stil te staan, te kijken en alles op ons in te laten werken. De rondleiding voerde ons door beide delen van het complex: Auschwitz I, het oorspronkelijke kamp met de bekende bakstenen blokken, en Auschwitz II-Birkenau, het uitgestrekte vernietigingskamp een paar kilometer verderop.
Wat ik vooraf niet wist: in dit gebied lagen zo'n vijftig kampen en subkampen. Auschwitz I is opvallend intact gebleven — de blokken, de poort met "Arbeit macht frei", het prikkeldraad en de wachttorens staan er nog vrijwel zoals toen. Birkenau vertelt een ander verhaal. Het is deels afgebrand en verwoest, en juist die leegte maakt indruk. De omvang is gigantisch: eindeloze rijen barakken en fundamenten, de spoorlijn die dwars door de poort het kamp in loopt. De omstandigheden waaronder mensen hier moesten leven waren barbaars — iets wat je pas echt beseft als je er zelf staat.
Fotograferen op een beladen plek
Foto's kunnen nooit overbrengen wat we daar beleefd en gevoeld hebben. Ik heb geprobeerd zo respectvol mogelijk te fotograferen: geen sensatie, maar stille observaties. De lege slaapplaatsen, het licht dat door de vensters valt, de bergen schoenen van slachtoffers, de eindeloze registratiekaarten en portretten aan de muur. Details die het onvoorstelbare tastbaar maken.
In de nabewerking koos ik bewust voor een filmische look, alsof we een stap terug in de tijd zetten. Gedempte kleuren, zachte tinten en het contrast tussen licht en donker onderstrepen de zwaarte en de stilte van deze plek. Opvallend is hoe de natuur zich het terrein deels heeft teruggenomen: wilde bloemen bloeien tussen de barakken van Birkenau — een vreemd, bijna troostend contrast met de geschiedenis van deze plek.
Is Auschwitz bezoeken een aanrader?
Jazeker. Het is geen vrolijk uitje, maar wie in de buurt van Krakau is zou dit bezoek moeten overwegen. Het geeft een indringend en confronterend beeld van de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust, en van de omstandigheden waaronder ruim een miljoen mensen hier het leven verloren. Een privérondleiding raad ik van harte aan: je krijgt meer context, meer rust en meer ruimte voor je eigen gedachten. Een plek die je nooit vergeet.
